خشکی دهان و خشک شدن دهان و درمان خشکی دهان و علت خشکی دهان

خشکی دهان، علل و درمان

 خشکی دهان یا زروستومیا (Xerostomia) زمانی اتفاق می افتد که غدد بزاقی نتوانند به اندازه ی کافی بزاق ترشح کنند. اگر غدد و یا مجاری غدد بزاقی دچار مشکل شوند ممکن است دچار علائمی مانند تورم غدد بزاقی، خشکی دهان، درد و تب شوید و همچنین ممکن است طعم دهانتان بد مزه شود.

دلایل خشک شدن دهان

اختلال در عملکرد غدد بزاقی دلیل اصلی خشک شدن دهان است . علاوه بر مشکلات غدد بزاقی دلایل دیگری نیز برای خشکی دهان وجود دارد. مانند:

1- مصرف برخی از داروها

بسیاری از داروها می توانند باعث خشک شدن دهان شوند. داروهای مخصوص درمان فشار خون بالا، افسردگی و اضطراب، مسکن ها و شل کننده های عضلات از جمله ی رایج ترین این داروها هستند.

یکی از عوارض جانبی بعضی از داروها خشک شدن دهان است. بعضی از این داروها شامل موارد زیر هستند:

  • آنتی هستامین ها
  • داروهای ضدافسردگی
  • داروهای ضد روان پریشی (آنتی سایکوتیک)
  • داروهای پارکینسون
  • داروهای آلزایمر
  • داروهای استشاقی ریه
  • بعضی از داروهای فشار خون و داروهای قلب مانند مهارکننده های آنزیم مبدل آنژیوتانسین (ACE)، داروهای مسدود کننده ی کانال کلسیم، بتا بلاکرها، داروهای ضد آریتمی و دیورتیک ها
  • داروهای تشنج
  • ایزوترتینوئین که مخصوص درمان آکنه است.
  • داروهای ضد اضطراب
  • داروهای ضد تهوع و ضد اسهال
  • نارکوتیک ها
  • اسکوپولامین ها که برای پیشگیری از تهوع و استفراغ ناشی از بیماری های حرکتی استفاده می شود.
  • داروهای ضد اسپاسم

2- ابتلا به سرطان

ممکن است داروهای شیمی درمانی باعث کاهش ترشح بزاق شوند. رادیوتراپی سر و گردن نیز به غدد بزاقی آسیب می زنند و ممکن است باعث اختلال در جریان بزاق شوند. این اختلال ممکن است موقتی یا دائم باشد.

3- ابتلا به برخی از بیماری ها

بیماری هایی که در خشکی دهان اثر دارند موارد زیر هستند:

  • دیابت
  • آلزایمر
  • سکته
  • ایدز
  • سندروم شوگرن

4- افزایش سن

تغییراتی که با افزایش سن در بدن ما اتفاق می افتد نیز ممکن است باعث خشک شدن دهان شود. بیماری های مزمن، سوء تغذیه، استفاده ی مداوم از یک داروی خاص و نحوه ی پاسخ بدن به داروها از جمله مواردی هستند که در سنین بالا باعث خشکی دهان می شوند.

5- آسیب های عصبی

آسیب های عصبی گردن و سر، جراحت و جراحی می توانند در ترشح بزاق اختلال ایجاد کنند.

6- مصرف سیگار، قلیان و الکل

کشیدن سیگار و قلیان، تنباکو های جویدنی، مصرف الکل و استفاده از مواد مخدر مانند ماری جوآنا و مت آمفتامیت می توانند باعث خشک شدن دهان و آسیب رساندن به دندان ها شوند.

عوارض و خطرات خشکی دهان

خشکی دهان علاوه بر احساس آزاردهنده، می تواند مشکلات دیگری نیز به وجود آورد. خشکی باعث تحریک بافت ها در دهان و رشد باکتری ها می شود. همچنین خشکی دهان می تواند به افزایش پوسیدگی دندان و بیماری لثه منجر شود. این التهاب می تواند باعث عفونت و بوی بد دهان شود. علاوه بر این، وقتی دهان شما مرطوب است ، صحبت کردن، جویدن و بلعیدن راحت تر است. بزاق در مرحله اول هضم غذا نقش دارد، بنابراین کمبود بزاق می تواند در هضم خوب اختلال ایجاد کند.

عوارضی که در می تواند در اثر خشک شدن دهان رخ دهد عبارتند از:

  • خشکی یا احساس چسبندگی در دهان
  • بزاق غلیظ
  • بوی بد دهان
  • خشکی زبان
  • خشکی گلو
  • گرفتگی صدا
  • خشکی لب ها
  • اختلالات جویدن و هضم غذا
  • اختلال در صحبت کردن
  • کاهش حس چشایی
  • کاهش مشکلات استفاده از دندان های مصنوعی

درمان خشکی دهان

اگر خشکی دهان ناشی از مصرف داروها باشد، می توانید از پزشک یا دندان پزشکتان بخواهید که داروها و یا میزان مصرف آن ها را تغیر دهد.

معمولا داروهایی که برای درمان افسردگی، اضطراب، درد، آلرژی (آنتی هیستامین دکونژستانت)، اسهال، بی اختیاری ادرار و بیماری پارکینسون استفاده می شود، باعث خشکی دهان می شوند.

داروهای مخصوص درمان خشکی دهان

دارویی به نام سالاژن (Salagen) وجود دارد که باعث افزایش ترشح بزاق می شود.

یکی دیگر از داروهای مورد تایید FDA داروی ایووک زاک (Evoxac) است. این دارو برای درمان خشکی دهان افراد مبتلا به سندرم شوگرن استفاده می شود. سندرم شوگرن یک بیماری خود ایمنی است که باعث خشکی چشم، دهان، پوست و درد عضلانی می شود.

اگر خشکی دهان از عوارض مصرف داروها باشد، می توان برای رفع موقت آن از بزاق مصنوعی استفاده کرد. بزاق مصنوعی جایگزین قطعی و دایمی برای بزاق شما نیست، اما به رفع موقت علائم خشکی دهان کمک می کند.

جلوگیری از پوسیدگی دندان در هنگام خشکی دهان

افرادی که مبتلا به خشکی دهان هستند باید چند برابر سایر افراد به بهداشت دهان و دندان خود اهمیت دهند. از جمله ی دستورالعمل های ضروری که باید رعایت کرد، موارد زیر است:

  • حداقل دو بار در روز مسواک بزنید و اگر می توانید بعد از هر وعده ی غذایی و قبل از خواب این کار را انجام دهید.
  • هر روز نخ دندان بکشید.
  • از خمیر دندان های حاوی فلوراید استفاده کنید.
  • سالی دوبار برای معاینه و جرم گیری به دندان پزشک مراجعه کنید.
  • ممکن است دندان پزشک به شما توصیه کند که برای سالم نگه داشتن دندان هایتان از دهانشویه و یا ژل فلوراید استفاده کنید.

چگونه می توان میزان خشکی دهان را به حداقل رساند؟

برای کاهش میزان خشکی دهان می توانید از راهکارهای زیر استفاده کنید:

  • روزانه آب زیادی بنوشید تا دهانتان مرطوب باشد و میزان بزاق غلیظ و موکوسی کاهش پیدا کند.
  • خوردن آب نبات های بدون قند، چیپس یخ و بستنی یخی های فاقد قند نیز می تواند به شما کمک کند.
  • غذاها را با استفاده ازآب گوشت، سوپ، انواع سس ها، خامه، کره یا مارگارین مر طوب کنید.
  • غذاهای نرم و مرطوب را بخورید که در دمای اتاق خنک شده باشند.
  • از شست و شو دهنده ها و دهان شویه هایی که دارای الکل و یا پراکسید هستند، استفاده نکنید.
  • از خوردن مواد غذایی شور، مواد غذایی خشک ( مانند کلوچه، کوکی، تست، نان خشک، گوشت خشک، میوه خشک و موز) و غذاها و نوشیدنی هایی که قند بالا دارند، خودداری کنید.
  • نوشیدنی هایی که دارای الکل و یا کافئین هستند را مصرف نکنید ( مثل قهوه، چای، نوشابه ها و بعضی نوشیدنی هایی که شکلات دارند).  
  • از خوردن نوشیدنی های اسیدی مانند آب میوه ها و آب گوجه فرنگی نیز خودداری کنید ( آب میوه هایی مانند: پرتقال، سیب، انگور، گریپ فروت).

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *