یکی از مشکلات مربوط به غدد بزاقی، عفونت غدد بزاقی (به انگلیسی: Sialadenitis) است. عفونت غدد بزاقی زمانی اتفاق می افتد که ویروس ها یا باکتری ها در این غدد یا مجاری آن تکثیر پیدا کنند. انسداد یا التهاب این مجاری منجر به کاهش ترشح بزاق شده و همین امر باعث عفونت غدد بزاقی می شود. به این بیماری سیالادنیت نیز گفته می شود. این بیماری با سنگ های بزاقی یا سیالولیت متفاوت است.

نقش بزاق و غدد بزاقی

بزاق به هضم غذا کمک می کند، مواد غذایی را به قطعات کوچکتر می شکند و در پاکسازی دهان نیز نقش دارد. بزاق بین باکتری های مفید و مضر دهان نیز تعادل ایجاد می کند. اگر ترشح بزاق کاهش پیدا کند باکتری های مضر دهان زیاد می شوند و مواد غذایی در دهان باقی می مانند. همین امر ممکن است باعث ایجاد عفونت در دهان شود.

سه جفت غده بزاقی بزرگ در دهان وجود دارد که در بخش های کناری صورت قرار گرفته اند:

  • غدد لنفاوی پاروتید در ناحیه گونه ها
  • غده‌های ساب مندیبولار در کف دهان​
  • غدد ساب لینگوال در زیر زبان

چند صد غده بزاقی فرعی نیز در سراسر دهان و گلو وجود دارد و بزاق از طریق لوله‌های کوچکی که داکت نامیده می شوند به دهان تخلیه می‌شود. ​غدد پاروتید بزرگترین غدد بزاقی هستند که در بالای فک و کنار گوش ها قرار دارند. عفونت یک یا چند عدد از غدد پاروتید منجر به پاروتیدیت یا التهاب غده پاروتید می شود.

دلایل عفونت غدد بزاقی

در بیشتر مواقع عفونت غدد بزاقی به دلیل عفونت های باکتریایی اتفاق می افتد. باکتری استافیلوکوکوس اورئوس عامل اصلی بیشتر عفونت های غدد بزاقی است. سایر عوامل ایجاد عفونت عبارتند از:

  • استرپتوکوکوس ویریدانس
  • هموفیلوس آنفولانزا
  • استرپتوکوکوس پیوژنز
  • اشریشیا کلای

این عفونت ها به دلیل کاهش ترشح بزاق ایجاد می شوند. کاهش ترشح بزاق اغلب به دلیل انسداد مجاری بزاقی اتفاق می افتد. البته بعضی از عوامل ویروسی و یا بیماری ها نیز ممکن است ترشح بزاق را کاهش دهند. عوامل کاهش دهنده ی بزاق شامل موارد زیر است:

  • اوریون: یک عفونت ویروسی مسری است که در بین کودکانی که واکسینه نشده اند شایع است.
  • HIV
  • آنفولانزا A، پارا آنفولانزای نوع I و II
  • تبخال
  • سنگ غدد بزاقی
  • انسداد مجاری بزاقی با مخاط
  • تومور
  • سندروم شوگرن : یک بیماری خودایمنی است که باعث خشکی دهان می شود.
  • سارکوئیدوز
  • کمبود آب در بدن
  • سوءتغذیه
  • پرتودرمانی سر و گردن
  • بهداشت نامناسب دهان و دندان

عوامل خطر در افزایش احتمال ابتلا به عفونت غدد بزاقی

علائم زیر احتمال عفونت را افزایش می دهند:

  • سن بالای 65 سال
  • بهداشت نامناسب دهان و دندان
  • عدم واکسیناسیون برای ویروس اوریون

بیماری های مزمن زیر نیز احتمال ایجاد عفونت در بدن را افزایش می دهند:

  • HIV
  • سندروم شوگرن
  • دیابت
  • سوءتغذیه
  • اعتیاد به الکل
  • پرخوری
  • خشکی دهان یا سندروم خشکی دهان

علائم عفونت غدد بزاقی

علائم زیر ممکن است نشان دهنده ی عفونت غدد بزاقی باشند. اگر دارای علائم زیر هستید برای تشخیص دقیق باید به پزشک مراجعه کنید.بسیاری از علائم این عفونت با علائم بیماری های دیگر مشترک هستند.

  • بد مزه بودن دهان به صورت مداوم
  • ناتوانی در باز کردن دهان به صورت کامل
  • احساس ناراحتی یا درد در هنگام باز کردن دهان یا خوردن غذا
  • ایجاد عفونت در دهان
  • خشکی دهان
  • احساس درد در دهان
  • صورت درد
  • قرمزی یا تورم در نواحی کنار گوش، زیر فک یا پایین دهان
  • تورم صورت یا گردن
  • علائم عفونت مانند تب و لرز

اگر عفونت این غدد همراه با تب شدید، اختلال در تنفس یا بلع و یا علائم شدید باشد باید سریعا به پزشک مراجعه کنید.

عوارض عفونت غدد بزاقی

افرادی که به عفونت غدد بزاقی مبتلا می شوند به ندرت دچار عوارض جانبی می شوند. اگر این عفونت درمان نشود ممکن است باعث تشکیل آبسه در غده بزاقی شود.

اگر عفونت غدد بزاقی به دلیل تشکیل تومورهای خوش خیم باشد ممکن است با بزرگ شدن غده همراه باشد. تومورهای بدخیم به سرعت رشد کرده وحرکت را در ناحیه ی درگیر محدود می کنند.

اگر پاروتیدیت دو بار اتفاق بیفتد، ممکن است تورم شدید گردن باعث از بین رفتن غدد درگیر عفونت شود.

اگر عفونت غدد بزاقی در سایر اندام ها گسترش پیدا کند شرایط کمی جدی تر می شود. عفونت پوستی که به آن سلولیت یا آنژین لودویگ گفته می شود از جمله ی عوارض جانبی گسترش عفونت در پوست است. آنژین لودویگ نوعی از سلولیت است که در پایین دهان اتفاق می افتد.

تشخیص عفونت غدد بزاقی

گاهی عفونت غدد بزاقی را با یک معاینه ی ساده تشخیص می دهند. وجود عفونت و یا درد در غده ی بزاقی می تواند نشان دهنده ی عفونت باکتریایی باشد.

اگر پزشک احتمال عفونت را بدهد ممکن است چند آزمایش تکمیلی انجام دهد تا به تشخیص قطعی برسد.  سونوگرافی، MRI و سی تی اسکن از جمله مواردی هستند که برای تشخیص قطعی و تشخیص علت اصلی عفونت انجام می شوند.

گاهی از غده ی بزاقی که دچار عفونت شده بیوپسی یا نمونه برداری انجام می شود تا نوع باکتری یا ویروس را تشخیص دهند.

درمان عفونت غدد بزاقی

نوع درمان به علت اصلی ایجاد عفونت و همچنین علائم بیمار مانند تورم یا درد بستگی دارد. برای درمان عفونت های باکتریایی و یا تب ممکن است برای بیمار آنتی بیوتیک تجویز شود. گاهی اوقات نیز آبسه ی تشکیل شده در غده را تخلیه می کنند.

درمان های خانگی عفونت غدد بزاقی شامل موارد زیر است:

  • نوشیدن روزانه 8 تا 10 لیوان آب همراه با لیمو ترش برای تحریک ترشح بزاق و پاکسازی دهان
  • ماساژ غده ی عفونی شده
  • قرار دادن کمپرس گرم بر روی غده ی بزاقی
  • شست و شوی دهان با آب نمک ولرم
  • مکیدن لیمو ترش یا آب نبات بدون قند لیمویی برای تحریک ترشح بزاق و کاهش تورم غدد بزاقی

در اکثر مواقع عفونت غده ی بزاقی نیازی به جراحی ندارد. اما اگر عفونت مزمن باشد یا به صورت مکرر اتفاق بیفتد ممکن است به جراحی نیاز باشد. اگرچه این اتفاق بسیار نادر است اما ممکن است در طی جراحی همه یا بخشی از غده بزاقی برداشته شود.

پیشگیری

معمولا هیچ راهی برای جلوگیری از عفونت غدد بزاقی وجود ندارد. بهترین راه برای کاهش خطر ابتلا به عفونت نوشیدن مایعات زیاد و رعایت بهداشت دهان و دندان است. برای رعایت بهداشت حداقل روزی دو بار مسواک بزنید و نخ دندان بکشید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *