غدد بزاقی شما هر روز به اندازه یک چهارم گالن بزاق می‌سازند.

بزاق برای لغزنده کردن دهان، کمک به بلعیدن، محافظت از دندان ها در برابر باکتری‌ها و کمک به هضم غذا از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

سه جفت غدد بزاقی اصلی وجود دارد​

  • غدد لنفاوی پاروتید در ناحیه گونه ها ​
  • غده‌های ساب مندیبولار در کف دهان​
  • غدد ساب لینگوال در زیر زبان
  • چند صد غده بزاقی فرعی نیز در سراسر دهان و گلو وجود دارد.
  • بزاق از طریق لوله‌های کوچکی که داکت نامیده می شوند به دهان تخلیه می‌شود. ​

زمانی که مشکلی در غدد و یا مجاری آن وجود دارد، ممکن است علائمی مثل تورم غده بزاقی، دهان خشک، درد، تب و درناژ چرک را در دهان داشته باشید.

بسیاری از مشکلات مختلف می‌توانند با عملکرد غدد بزاقی تداخل کنند و یا با مسدود کردن مجاری مانع تخلیه بزاق به دهان شوند.

علل

سنگ های غده بزاقی یا سیالولیت

  • شایع‌ترین علت تورم غدد بزاقی هستند، سنگ‌های بزاقی از رسوبات بزاق ساخته می شوند.
  • گاهی سنگ‌های بزاقی می‌توانند جریان بزاق را مسدود کنند.
  • وقتی بزاق نمی‌تواند از طریق مجرا خارج شود، به غده برمی گردد و باعث درد و تورم می‌شود.
  • درد معمولا کم و زیاد می‌شود , در یک غده احساس می‌شود و به تدریج بدتر می‌شود.
  • تا زمانی که انسداد برطرف نشود , غده عفونی خواهد ماند.

عفونت غده بزاقی یا سیالادنیت

  • عفونت باکتریایی غده بزاقی ، که در غده پاروتید شایع است، در نتیجه مسدود شدن مجرا ایجاد می شود.
  • سیالادنیت تورم دردناکی در غده ایجاد می‌کند و باعث ترشح چرک به دهان می شود.
  • سیالادنیت در افراد مسن که مبتلا به سنگ‌های بزاقی هستند , شایع‌تر است، اما می تواند در چند هفته اول بعد از تولد در نوزادان نیز اتفاق بیفتد.
  • اگر درمان نشود، عفونت غدد بزاقی می‌تواند باعث درد شدید، تب بالا و آبسه (تجمع چرک) شود. ​
  • عفونت‌های ویروسی مثل اوریون، آنفولانزا و غیره می‌توانند باعث تورم غدد بزاقی شوند. ​
  • تورم در غده پاروتید در هر دو طرف صورت نمای “chipmunk” را ایجاد می کند. ​
  • ورم غده پاروتید معمولا با اوریون در ارتباط است که در حدود ۳۰ تا ۴۰ % موارد عفونت اوریون دیده می شود. این بیماری معمولا ۴۸ ساعت پس از شروع علائم دیگر مانند تب و سردرد شروع می‌شود. ​
  • بیماری‌های ویروسی دیگر که باعث ورم غده بزاقی می‌شوند عبارتند از: ویروس اپستین – بار (EBV)، سیتومگالو ویروس (CMV)، و ویروس نقص ایمنی انسان (HIV). ​
  • عفونت‌های باکتریایی عموما باعث تورم یک طرفه غده بزاقی می‌شوند.
  • علایم دیگر مانند تب و درد هم وجود دارد. این باکتری ها همان هایی هستندکه به طور طبیعی در دهان یافت می‌شوند و همچنین باکتری استافیلوکوکوس هم باعث این مشکل خواهد شد. این عفونت‌ها اغلب غده پاروتید را تحت‌تاثیر قرار می‌دهند.
  • کم آبی و سو تغذیه ، خطر ابتلا به عفونت باکتریایی را افزایش می‌دهند. ​

کیست

  • اگر آسیب ها ، عفونت ها ، تومورها یا سنگ های بزاقی مانع از جریان بزاق شوند ، کیست ایجاد می شود.
  • برخی از نوزادان به دلیل مشکلی که در تکامل گوش دارند ، با کیست در غده پاروتید متولد می شوند.
  • این بیماری می‌تواند به صورت یک تاول و یا برآمدگی نرم ظاهر شود.
  • کیست می تواند در عملکرد خوردن و صحبت کردن تداخل ایجاد کند. ​

تومور

  • انواع مختلفی از تومورها می‌توانند غدد بزاقی را تحت‌تاثیر قرار دهند. آن‌ها می‌توانند سرطانی (بدخیم) و یا غیر سرطانی (خوش‌خیم) باشند .
  • دو تومور شایع، آدنوم پلئومورفیک و تومور وارتین نام دارند. ​
  • آدنوم پلئومورفیک اغلب غده پاروتید را درگیر می‌کند ولی می‌تواند غده تحت فکی را نیز درگیر کند. ​
  • تومور غدد بزاقی معمولا بدون درد است و رشد آهسته دارد.
  • آدنوم پولئومورفیک خوش‌خیم بوده و در زنان شایع‌تر از مردان است. ​
  • تومور وارتین خوش‌خیم بوده و غده پاروتید را تحت‌تاثیر قرار می‌دهد. تومور وارتین می‌تواند در هر دو طرف صورت رشد کند و در مردان بیشتر از زنان دیده می شود. ​
  • اگر چه بیشتر تومورهای غدد بزاقی خوش‌خیم هستند اما بعضی از آن‌ها می‌توانند سرطانی باشند.
  • تومورهای بدخیم شامل موکواپیدرموئید کارسینوما، کارسینوم آدنوسیستیک، آدنوکارسینوم، آدنوکارسینوم پلی مورفیسم low-grade و تومور مختلط می‌باشد.

​سندرم شوگرن

  • این یک بیماری خود ایمنی مزمن است که در آن سلول‌های سیستم ایمنی خود فرد به غدد بزاقی و غدد عرق و غدد اشکی حمله می‌کنند و منجر به خشکی دهان و چشم می‌شوند. ​
  • حدود نیمی از افراد مبتلا به سندروم شوگرن بزرگی غدد بزاقی دو طرفه و بدون درد دارند. ​

درمان مشکلات غدد بزاقی ​

  • درمان مشکلات غدد بزاقی به علت آن بستگی دارد. ​
  • برای سنگ و دیگر انسداد مجاری، درمان اغلب با تدابیری مانند حذف دستی سنگ‌ها، کمپرس گرم و آب‌نبات ترش برای افزایش جریان بزاق انجام می‌شود.
  • اگر اقدامات ساده این مشکل را برطرف نکند، جراحی ممکن است برای از بین بردن انسداد و یا غده عفونی مورد نیاز باشد. ​
  • جراحی معمولا برای حذف تومورهای خوش‌خیم و بدخیم لازم است.
  • بعضی از تومورهای خوش‌خیم با رادیوتراپی درمان می‌شوند تا احتمال عود کاهش یابد.
  • برخی تومورهای سرطانی نیاز به رادیوتراپی و شیمی‌درمانی دارند. هم چنین جراحی ممکن است برای درمان کیست‌های بزرگ مورد نیاز باشد. ​
  • عفونت‌های باکتریایی با آنتی‌بیوتیک‌ها درمان می‌شوند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *