تحلیل لثه (به انگلیسی: gum recession) شرایطی است که در آن لثه ها شروع به عقب رفتن از سطح دندان ها می کنند تا جایی که ممکن است ریشه های دندان ها در معرض قرار بگیرند. تحلیل لثه یکی از انواع بیماری پریودنتال است و نتیجه ی بهداشت ضعیف دهان و دندان است. تحلیل لثه ممکن است در نهایت باعث از دست رفتن دندان ها شود. بر اساس شدت بیماری روش های مختلف درمانی برای این بیماری در دسترس است. هرچقدر تشخیص بیماری زودتر انجام شود درمان راحت تر و موثر تر خواهد بود. به طور خلاصه می توان گفت:

  • تحلیل لثه اغلب می تواند به دلیل مسواک زدن بیش از حد سفت و با فشار زیاد رخ دهد. حتی می تواند نشانه ای از بیماری لثه باشد.
  • بیماری لثه که به عنوان التهاب لثه نیز شناخته می شود، عفونتی است که باعث تورم در امتداد لثه می شود.
  • هنگامی که پلاک دندان جمع شده و به حالت جرم یا تارتار متراکم شود، باعث جداشدن بافت لثه از دندان می شود. اما بیماری لثه مطمئنا تنها علت تحلیل لثه نیست.

دلایل تحلیل لثه

دندانپزشکان معقدند که از چهار نفر، سه نفر نوعی از بیماری پریودنتال را در طول زندگی خود تجربه می کنند. که یکی از این بیماری ها تحلیل لثه است. بیماری لثه یا بیماری پریودنتال (به انگلیسی: periodontal disease) شکل پیشرفته ی التهاب لثه است. شروع بیماری با تجمع باکتری ها و پلاک ها در لثه و دندان ها است. با گذشت زمان پلاک ها به لثه ها آسیب می زنند و باعث از بین رفتن لثه ها می شوند. در موارد شدید این بیماری، بین دندان و لثه ها یک سری پاکت شکل می گیرد که زمینه را برای رشد بیشتر باکتری ها و شکل گیری پلاک های بیشتر فراهم می کند. تحلیل لثه ها ممکن است به دلایل مختلفی اتفاق بیفتد که از جمله ی آن ها می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • محکم مسواک زدن دندان ها در طولانی مدت
  • تجمع جرم بر روی دندان ها
  • کشیدن سیگار
  • تغییرات هورمونی در زنان
  • سابقه ی خانوادگی ابتلا به بیماری لثه
  • ابتلا به دیابت و HIV
  • استرس

تاثیر مصرف برخی از داروها

داروهایی که باعث خشکی دهان می شوند نیز احتمال تحلیل لثه ها را افزایش می دهند. کاهش ترشح بزاق در دهان باعث خشکی دهان می شود. در نتیجه ی آن بافت دهان نسبت به عفونت های باکتریایی وجراحت آسیب پذیر می شود. برای اطلاعات بیشتر در مورد خشکی دهان می توانید به مقاله ی بهترین راه محافظت از غدد بزاقی مراجعه کنید.

تحلیل لثه در افراد 40 سال به بالا بیشتر اتفاق می افتد. به همین دلیل بعضی از افراد گمان می کنند که تغییر شکل لثه هایشان به دلیل افزایش سن است و مشکل خاصی را ایجاد نمی کند. همچنین ثابت شده است که تحلیل لثه ها در مردان بیشتر از زنان اتفاق می افتد.

استرس یکی از عوامل مهم تحلیل رفتن لثه ها است

شما همیشه نمی توانید تاثیر آن را ببینید، اما استرس تأثیر زیادی در سلامت دهان و دندان شما دارد. آیا در انتهای یک روز طولانی و سخت، دهان یا فک شما احساس درد می کند؟ اگر پاسخ شما مثبت است، احتمالاً این درد به دلیل داشتن تنش و استرس در طول روز است.

ارتباط استرس، دندان قروچه و تحلیل لثه

هنگامی که دندان های خود را روی هم فشار میدهید و آن ها را روی هم می سایید، این کار روی سلامت لثه تأثیر می گذارد. بنابراین ممکن است باعث تحلیل رفتن آن شود. همچنین انجام این کار به مدت طولانی می تواند مینای دندان را از بین ببرد.

اگر فقط شب ها دندان های خود را روی هم می سایید و دندان قروچه دارید، احتمالاً مانند بسیاری از افراد تا زمانی که دندانپزشک مشکلی را متوجه نشود، شما نیز متوجه نمی شوید که این کار را انجام می دهید. احساس درد بدون دلیل در فک یا سردردهای مداوم نیز می تواند نشانه ای باشد که مبتلا به دندان قروچه هستید.

اگر ممکن است سعی کنید مقداری از استرس های روزانه را در زندگی خود را از بین ببرید. یک تمرین مدیتیشن (برای شروع برنامه های ذهن آگاهی را امتحان کنید) یا ورزش منظم می تواند به شما در کاهش استرس کمک کند. در ضمن می توانید از دندانپزشک بخواهید که یک محافظ دهان مناسب برای شما تجویز کند.

علائم تحلیل لثه

تشخیص بیماری تحلیل لثه

تحلیل لثه که یکی از انواع بیماری پریودنتال است توسط دندانپزشک صورت می گیرد. دندانپزشک با یک معاینه ی ساده می تواند بیماری را تشخیص دهد. گاهی ممکن است برای اندازه گیری پاکت های لثه از یک پروب استفاده کنند. اندازه ی طبیعی پاکت های لثه بین 1 تا 3 میلی متر است. اگر از این مقدار بزرگتر باشد نشان دهنده ی ابتلا به بیماری لثه است. در بعضی موارد برای تشخیص دقیق تر از بیمار می خواهند که به پریودنتیست مراجعه کند.

درمان تحلیل لثه

درمان دارویی

پریودنتیست می تواند با تشخیص درست لثه ها و دندان های بیمار را نجات دهد. در مرحله ی اول اگر عفونت لثه ها تشخیص داده شود برای بیمار آنتی بیوتیک تجویز می شود. داروهای دیگری نیز ممکن است برای این بیماری تجویز شود از جمله :

  • ژل موضعی آنتی بیوتیک
  • تراشه های ضد عفونی کننده
  • دهانشویه های ضد باکتری
  • مهارکننده های آنزیم

درمان جراحی

در شدیدترین انواع تحلیل لثه از جراحی استفاده می شود. به طوری کلی دو نوع جراحی وجود دارد: جراحی فلپ و پیوند لثه

  • جراحی فلپ (open flap) : جراحی فلپ در صورتی استفاده می شود که سایر روش های درمانی موثر نباشند. در طی آن یک پاکسازی عمیق بر روی لثه ها انجام می گیرد. در طول این عمل، دندان‌پزشک یا periodontist بافت آسیب‌دیده را کنار می زند، باکتری‌های مضر را از پاکت حذف می‌کند و سپس به راحتی بافت لثه را بر روی ریشه دندان برمی گرداند. در نتیجه پاکت ها از بین می‌روند و یا اندازه آن‌ها را کاهش می‌یابد. ​گاهی اوقات بعد از جراحی فلپ دندان ها بلند تر به نظر می رسند چرا که لثه ها کاملا اطراف آن ها را می پوشانند.
  • regeneration : اگر استخوان اطراف دندان ها در نتیجه تحلیل لثه تخریب شده‌ باشد، روشی برای بازسازی استخوان و بافت از دست رفته ممکن است توصیه شود. بعد از کنار زدن بافت لثه یک ماده ترمیمی مانند غشا، بافت پیوندی و یا پروتیین تحریک کننده بافتی، برای تحریک بدن به کار می‌رود تا به طور طبیعی منجر به ساخت استخوان و بافت در آن ناحیه شود. پس از قرار دادن این مواد، بافت لثه بر روی ریشه دندان برگردانده می شود. ​
  • پیوند بافت نرم: انواع مختلفی از روش های پیوند بافت لثه وجود دارد. اما رایج‌ترین آن‌ها، پیوند بافت همبند نامیده می‌شود. در جراحی پیوند هدف اصلی بازسازی بافت لثه و یا استخوان ها است. برای این کار پریودنتیست از مواد پیوندی مصنوعی و یا بافت های طبیعی استفاده می کند تا به رشد مجدد لثه ها کمک کند. در این روش، یک فلپ ​پوستی از سقف دهان (کام) و بافت زیر آن که بافت همبند زیر اپی تلیالی نامیده می‌شود، برداشته و سپس به لثه اطراف ریشه چسبانده می‌شود. سپس بخیه زده می‌شود. 
  • پیوند لثه آزاد : بافت مستقیما از سقف دهان گرفته می‌شود. اگر بافت لثه کافی در اطراف دندان مبتلا داشته باشید، دندان‌پزشک قادر خواهد بود که پیوند را از نزدیک دندان بردارد. باید به یاد داشته باشید که در صورت عدم رعایت بهداشت دهان و دندان این روش در بلند تاثیرگذار نخواهد بود.

عوارض تحلیل لثه

مطالعات نشان می دهد که تحلیل لثه ها در 70% موارد علت اصلی از دست دادن دندان های بزرگسالان است. زمانی که بافت لثه ها کاهش پیدا کند و نتواند از ریشه های دندان ها محافظت کند، دندان به شدت آسیب پذیر می شود. گاهی اوقات دندانپزشک مجبود می شود چندین دندان را به علت لق شدن بکشد.

پیشگیری از تحلیل لثه ها

یکی از بهترین راه های پیشگیری از تحلیل لثه ها، مراجعه ی منظم به دندانپزشک است. این کار باعث می شود که بیماری در مراحل اولیه (حتی زمانی که هیچ علائمی ندارد) تشخیص داده شود. مسواک زدن و کشیدن نخ دندان می تواند ذرات غذا و باکتری ها از بین ببرد ولی برای از بین جرم هایی که بر روی دندان ها شکل گرفته است باید حتما به دندانپزشک مراجعه شود. از آن جایی که جرم ها عامل اصلی ابتلا به بیماری لثه و تحلیل لثه ها هستند، مراجعه منظم به دندانپزشک و جرم گیری بسیار مهم است.

در پایان به یاد داشته باشید که درمان بیماری لثه در صورتی که در مراحل اولیه تشخیص داده شود بسیار راحت است. بنابراین به محض مشاهده ی کوچکترین مشکلی در دهان و لثه ها به دندانپزشک مراجعه کنید تا دچار دردسر نشوید.

مواردی که در ادامه بیان می شود را برای حفظ سلامت دهان و دندان و پیشگیری از ابتلا به بیماری تحلیل لثه به کار بگیرید.

نحوه ی درست مسواک زدن را یاد بگیرید

  • به نظر می رسد مسواک زدن دندان ها کار ساده ای باشد اما اگر مبتلا به بیماری تحلیل لثه هستید، حتما اشتباهاتی در نحوه ی مسواک زدن شما وجود دارد.
  • دستورالعمل صحیح در مورد مسواک زدن بسیار مهم است. شما می توانید از مراکز بهداشت دهان و دندان و یا از دندانپزشک خود بخواهید تا این موضوع را به شما آموزش دهد.

با مسواک نرم و با ملایمت مسواک بزنید

  • در مورد استفاده از مسواک های با سر سفت و حتی متوسط احتیاط کنید. همیشه از مسواک هایی با برس نرم استفاده کنید.
  • سبک مسواک زدن تهاجمی همراه با یک مسواک سفت، می تواند باعث شود بافت لثه از دندانها جدا شود و منجر به خونریزی، التهاب و تحلیل لثه ها شود.

از مسواک برقی استفاده کنید

  • دندانپزشکان استفاده از مسواک برقی را برای بهبود وضعیت بهداشت دهان و دندان توصیه می کنند. مسواک های برقی دارای سر گرد شکل است و با حرکات دایره وار، دندان های شما را به خوبی تمیز می کند.
  • برخی از این مسواک ها قابلیت اتصال به تلفن های هوشمند را دارند و با در نظر گرفتن زمان مسواک زدن، می توانید اطمینان داشته باشید که به اندازه ی کافی، یعنی دو دقیقه ی کامل، مسواک زده اید.
  • همچنین برخی از این مسواک ها مجهز به سیستم هشدار هستند. زمانی که فشاری بیشتر از حد مجاز به دندان های خود وارد کنید، با علامتی به شما اطلاع داده و به محافظت از لثه کمک می کنند.

هر روز از نخ دندان استفاده کنید

  • استفاده از نخ دندان به طور منظم نه تنها از ایجاد پلاک در اطراف لثه جلوگیری می کند، بلکه بهترین راه برای جلوگیری از بوی بد دهان است. برای مطالعه ی بیشتر به مقاله ی نحوه ی صحیح نخ دندان کشیدن مراجعه کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *